خانه / تست های مدفوع / آزمایش مدفوع و تفسیر نتایج آن

آزمایش مدفوع و تفسیر نتایج آن

آزمایش مدفوع و تفسیر نتایج آن چگونه است ؟

در صورتی که شخص با مشکلات معده مواجه شود، آزمایش مدفوع یا آنالیز مدفوع (Stool Examination or stool analysis یا تست S.E یا تست S/E) درخواست داده می شود. نتایج آزمایش مدفوع برای تشخیص شرایط تأثیرگزار بر دستگاه گوارش مانند عفونت های انگلی، ویروسی یا باکتریایی، جذب ضعیف مواد غذایی و سرطان استفاده می شود.

مدفوع (Stool) ماده ی جامد دفعی حاصل از گوارش می باشد. مدفوع بر اساس رژیم غذایی و سلامت کلی بدن در رنگ، قوام، مقدار و بو متفاوت است. تغییرات قابل توجه در ظاهر و ترکیبات مدفوع، اطلاعات مهمی را در مورد سلامت سیستم گوارش، در اختیار ما قرار می دهد.

 

تست مدفوع چیست ؟

تست مدفوع شامل بررسی مدفوع بیمار می باشد. آزمایش مدفوع برای کمک به تشخیص وجود یا عدم وجود بیماری استفاده می شود. نمونه ی مدفوع برای بررسی میکروسکوپی و دیگر تست های میکروبیولوژیکی و شیمیایی، به آزمایشگاه فرستاده می شود.

 

چرا آزمایش مدفوع انجام می شود ؟

آزمایش مدفوع برای موارد زیر انجام می شود :

  • کمک به تشخیص هر گونه بیماری دستگاه گوارش، کبد و پانکراس. بررسی آنزیم هایی مانند الاستاز (elastase) و تریپسین (trypsin) موجود در مدفوع می تواند کمک کننده ی میزان عملکرد پانکراس باشد.
  • کمک به یافتن علت علائم تأثیرگزار بر دستگاه گوارش مانند اسهال طولانی مدت کنترل نشده، اسهال خونی، تهوع، استفراغ، احساس نفخ، تب و درد شکمی.
  • غربالگری بیمار برای سرطان کولون توسط تست خون مخفی در مدفوع
  • بررسی وجود سندروم سوء جذب (malabsorption syndrome)
  • تشخیص علت عفونت دستگاه گوارش (ویروس، باکتری و قارچ)

 

آماده شدن برای آزمایش مدفوع

بسیاری از داروها می توانند نتیجه ی آزمایش مدفوع را تغییر دهند و لازم است که از مصرف این داروها برای 1 تا 2 هفته قبل از انجام تست خودداری شود. این داروها شامل آنتی بیوتیک ها، داروهای ضد انگل، ضد اسهال، ضد اسید (antacids)، ملین ها (laxatives) و داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) می باشند. همچنین در مورد داروهایی که مصرف می کنید با پزشک خود گفتگو نمایید.

همچنین مهم است در صورتی که اخیراً از کشور خارج شده اید، به اطلاع پزشک خود برسانید تا پزشک بتواند انگل ها، باکتری ها، قارچ ها و ویروس هایی که می تواند علت بیماری باشد را بررسی کند.

اگر مدفوع شما برای خون نیز بررسی شود، شما باید از مصرف غذاهای خاص حداقل به مدت 2 تا 3 روز قبل از جمع آوری نمونه خودداری کنید. همچنین در صورتی که دارای خونریزی فعال به خاطر قاعدگی یا هموروئید باشید، این تست انجام نخواهد شد.

 

چگونه نمونه ی مدفوع جمع آوری می شود ؟

آزمایشگاه ظرف پلاستیکی مخصوصی را در اختیار شما قرار می دهد و سپس نمونه ی مدفوع را در آزمایشگاه (در قسمتی که خود آزمایشگاه برای این منظور تعبیه کرده است) قرار خواهید داد. در صورتی که بیش از یک نمونه در دوره ی 1 تا 3 روزه مورد نیاز باشد، آزمایشگاه چندین ظرف را در اختیار شما قرار داده (مثلاً در آزمایش مدفوع S/E x3 ، سه ظرف مدفوع در اختیار شما می گذارند) و یا کیت جمع آوری مدفوع برای هر روز را در اختیار شما قرار می دهند.

شما باید طبق روش زیر برای جمع آوری مدفوع روزانه ی خود اقدام نمایید :

  • ادرار کردن قبل از جمع آوری نمونه ی مدفوع برای اطمینان از این که ادرار با مدفوع مخلوط نشود.
  • قبل از جمع آوری مدفوع، دست کش را پوشیده و پس از در آوردن دست کش ها نیز دست خود را بشویید تا مبتلا به عفونت های ایجاد شده توسط میکروب ها نشوید.
  • هیچ گاه نمونه ی مدفوع را از ظرف توالت جمع آوری نکنید.
  • هیچ گاه مدفوع را با کاغذ توالت، آب و یا صابون مخلوط نکنید.

اگر نمونه ی مدفوع برای اندازه گیری کمی چربی ها جمع آوری می شود، شما باید برای 3 روز متوالی نمونه ها را جمع آوری کنید. در صورتی که پس از سفر به خارج از کشور، علائم گوارشی داشته باشید، باید نمونه ی مدفوع را طی 7 تا 10 روز جمع آوری نمایید.

 

چه مدت طول خواهد کشید تا آزمایشگاه جواب آزمایش مدفوع را حاضر کند ؟

زمان لازم برای نتیجه ی آزمایش مدفوع، بستگی به انواع تست های درخواست شده ی پزشک می باشد. معمولاً طی 1 تا 2 روز جواب حاضر خواهد شد.

 

تفسیر نتایج آزمایش مدفوع

شرایطی که می توانند بر دستگاه گوارش تأثیر گذاشته و باعث بوجود آمدن نتیجه ی غیر طبیعی آزمایش مدفوع شوند، زیاد می باشند. پزشک معالج می تواند با بررسی رنگ، قوام، pH و وجود موکوس، صفرا، قند، چربی، خون (RBCs) و گلبول های سفید (WBCs)، نوع بیماری گوارشی را تشخیص دهد. همان طور که قبلاً ذکر شد، بررسی آنزیم های خاص در مدفوع می تواند نشان دهنده ی میزان سلامت پانکراس باشد.

 

چندین مشخصه ی نمونه ی مدفوع که به پزشک برای تشخیص بیماری کمک خواهد کرد :

1 : رنگ (Colour) : رنگ نرمال مدفوع، قهوه ای تیره یا روشن (light to dark Brown) در نظر گرفته می شود. در صورتی که مدفوع زرد رنگ باشد، می تواند نشان دهنده ی سوء جذب چربی (malabsorption of fat)، بیماری ریفلاکس گاستروازوفاژیال (Gastroesophageal reflux disease یا GERD)، کله سیستیت (cholecystitis) یا سنگ های کیسه ی صفرا (gallstones) باشد. اگر مدفوع زرد رنگ برای مدت طولانی وجود داشته باشد و همراه با دیگر علائم خاص باشد، می تواند نشان دهنده ی اختلالات کبدی باشد.

زمانی که مدفوع سبز (Green) رنگ باشد، می تواند نشان دهنده ی عفونت انگلی یا باکتریایی باشد. اگر نمونه ی مدفوع سیاه (Black) رنگ باشد، می تواند به خاطر مصرف مکمل های حاوی آهن یا خونریزی در قسمت بالایی دستگاه گوارش باشد. مدفوع بنفش (Violet/purple) رنگ نشان دهنده ی پورفیری (porphyria) می باشد.

2 : pH نمونه ی مدفوع : محدوده ی نرمال pH مدفوع 6.5 تا 7.5 می باشد. اگر مدفوع اسیدی باشد، به معنای آن است که pH زیر 5.5 خواهد بود و نشان دهنده ی جذب ضعیف کربوهیدرات ها یا چربی ها توسط بدن و یا سوء جذب لاکتوز (lactose malabsorption) می باشد. در صورتی که مدفوع قلیایی باشد، pH آن بزرگتر از 7.5 خواهد بود که می تواند به خاطر التهاب کولون، سرطان کولون و یا استفاده از آنتی بیوتیک ها باشد.

3 : خون، چربی و آنزیم ها در مدفوع : شرایطی مثل کولیت اولسراتیو (ulcerative colitis)، پارگی رکتوم، هموروئید، آنال فیشر (anal fissure) و سرطان کولون می توانند باعث ظاهر شدن خون در مدفوع شوند. در صورتی که خون مخفی (occult blood) در مدفوع یافت شود، می تواند به خاطر خونریزی دستگاه گوارش باشد که تحقیقات بیشتری برای مشخص شدن علت آن لازم است. به صورت نرمال، چربی در مدفوع وجود ندارد. اگر چربی در مدفوع وجود داشته باشد، می تواند به خاطر بیماری سلیاک (celiac disease) و یا پانکراتیت (pancreatitis) باشد. سطوح بالا یا خیلی کم آنزیم تریپسین و الاستاز در مدفوع نشانه ی بیماری پانکراس می باشد.

4 : کشت مدفوع (Stool Culture) : نتیجه ی کشت مدفوع می تواند مثبت یا منفی باشد. نتیجه ی مثبت (Positive) نشان دهنده ی وجود باکتری های مضر در مدفوع بوده و نتیجه ی منفی (Negative) به معنای عدم وجود این باکتری ها در مدفوع می باشد.

 

این موارد گفته شده فقط شامل تعدادی از شاخص های بیماری های دستگاه گوارش می باشد. گزارش کامل بررسی مدفوع دارای اطلاعات بیشتری است که توسط پزشک تفسیر شده و برخی اوقات برای تشخیص درست، نیاز به تست های بیشتری است که توسط پزشک درخواست می شود.

مطالب مرتبط :

تست خون مخفی در مدفوع

تست خون مخفی در مدفوع و تست ایمونوشیمی مدفوع

 

ترجمه شده از وب سایت healthcheckup دات کام + توضیحات بیشتر توسط Moein برای وب سایت آزمایشگاه اطلس

Last Update : November 2018

درباره MOEIN

به وب سایت آزمایشگاه اطلس خوش آمدید ^_^
error: Content is protected !!