خانه / تست های خون / تست ALP یا آلکالین فسفاتاز

تست ALP یا آلکالین فسفاتاز

تست ALP یا آلکالین فسفاتاز چیست ؟

همچنین با نام های تست ALP، تست Alk Phos، آزمایش Alkp و ایزوآنزیم های آلکالن فسفاتاز (Alkaline phosphatase isoenzymes)، آزمایش آلکالن فسفاتاز و ALP اختصاصی استخوان (Bone specific ALP) شناخته می شود.

نام رسمی آزمایش : تست آلکالین فسفاتاز (Alkaline Phosphatase) یا آزمایش فسفاتاز قلیایی

آلکالین فسفاتاز (ALP) آنزیمی بوده که در چندین بافت موجود در بدن انسان یافت می شود. بیشترین غلظت ALP در سلول های استخوان و کبد می باشد. سطوح افزایش یافته ی ALP در خون بیشتر به علت بیماری کبدی و یا اختلالات استخوانی می باشد. آزمایش ALP اندازه گیری کننده ی سطح ALP در خون می باشد.

در کبد، ALP در کناره های سلول هایی که به هم می پیوندند و تشکیل مجاری صفراوی را می دهند، یافت می شود (لوله های کوچکی که صفرا را از کبد به روده حمل کرده، جایی که هضم چربی های موجود در غذا انجام می گیرد.). ALP در استخوان توسط سلول های خاصی به نام استئوبلاست (osteoblasts) ساخته شده که در تشکیل استخوان نقش دارند. هر یک از انواع بافت های مختلف، سازنده ی فرم های متمایزی از ALP بوده که ایزوآنزیم (Isoenzymes) نامیده می شوند.

سطوح خونی ALP در موارد انسداد یک یا بیشتر مجاری صفراوی، می تواند افزایش چشمگیری داشته باشد. این مورد می تواند نتیجه ی التهاب کیسه ی صفرا (کوله سیستیت cholecystitis) یا سنگ های کیسه ی صفراوی (gallstones) باشد. افزایش کمتر میزان ALP در خون می تواند در سرطان کبد و سیروز، مصرف داروهای دارای سمیت کبدی و هپاتیت دیده شود.

هر گونه شرایطی که باعث افزایش ساخت استخوان شود از جمله اختلالات استخوانی (مانند بیماری پاژه Paget’s disease) می تواند علت سطوح افزایش یافته ی ALP شود. کودکان و نوجوانان به طور معمول دارای سطح ALP خونی بالاتری هستند زیرا هنوز دارای رشد استخوانی می باشند. بنابراین در زمان تفسیر آزمایش ALP برای کودکان و نوجوانان باید از مقادیر مرجع نرمال مخصوص آن ها استفاده شود.

امکان افتراق میان شکل های مختلف ALP (یا همان ایزوآنزیم ها) تولید شده توسط انواع بافت های بدن، وجود دارد. در صورتی که از علائم و نشانه های بالینی، نتوان منبع سطح افزایش یافته ی ALP که مربوط به بیماری کبدی است یا استخوانی را تشخیص داد، می توان آزمایش برای تشخیص نوع ایزوآنزیم افزایش یافته در خون انجام داد.

 

نمونه ی مورد نیاز برای آزمایش ALP یا آلکالین فسفاتاز چیست ؟

نمونه ی خون توسط سرنگ از سیاهرگ بازو گرفته می شود.

 

آماده سازی قبل از انجام تست ALP یا آلکالین فسفاتاز وجود دارد ؟

ناشتایی ترجیح داده شده ولی برای این تست ضرورتی ندارد. در برخی از افراد خوردن غذا می تواند سطح ALP را به میزان اندک به مدت چند ساعت افزایش دهد. معمولاً بهتر است که تست ALP پس از ناشتایی شبانه انجام شود. در این صورت، فرد تنها مجاز به مصرف آب خواهد بود.

 

موارد استفاده ی تست ALP یا آلکالین فسفاتاز

آزمایش ALP برای کمک به تشخیص بیماری کبدی و یا اختلالات استخوانی استفاده می شود :

  • در شرایطی که بر کبد تأثیر می گذارد، سلول های آسیب دیده ی کبدی مقادیر زیادی از آنزیم ALP را به جریان خون آزاد می کنند. از این تست اغلب برای تشخیص انسداد مجاری صفراوی استفاده شده زیرا ALP در سلول های تشکیل دهنده ی مجاری صفراوی به میزان زیادی یافت می شود. در صورت انسداد یک یا بیشتر این مجاری، (به طور مثال توسط یک تومور) سطح خونی ALP اغلب بالا خواهد بود.
  • هر شرایطی که بر رشد استخوان مؤثر باشد و یا باعث افزایش فعالیت سلول های استخوانی شود، می تواند بر سطح ALP خون تأثیر گذارد. از تست ALP می توان برای تشخیص سرطان هایی که استخوان ها را نیز درگیر کرده باشد و یا کمک به تشخیص بیماری پاژه (شرایطی که باعث تشکیل بد استخوان می شود) استفاده کرد. همچنین از این تست می توان برای بررسی روند درمان بیماری پاژه و یا دیگر شرایط تأثیرگذار استخوانی مثل کمبود ویتامین D بهره برد.

زمانی که نتایج تست ALP افزایش نشان دهند ولی مشخص نباشد که این افزایش به دلیل بیماری کبدی است یا استخوانی، در این صورت می توان از تست های ایزوآنزیم ALP برای تشخیص استفاده کرد. تست GGT و یا آزمایش نوکلئوتیداز-5’ (یا 5′-nucleotidase) را نیز می توان برای افتراق میان بیماری کبدی یا استخوانی استفاده کرد. سطوح تست GGT و تست نوکلئوتیداز-5’ در بیماری کبدی افزایش یافته هستند ولی در اختلالات استخوانی این طور نخواهد بود.

 

چه زمانی آزمایش ALP یا آلکالین فسفاتاز درخواست می شود ؟

تست ALP می تواند به عنوان بخشی از آزمایش های روتین آزمایشگاهی و اغلب همراه با گروهی از تست های دیگر (پانل کبدی) درخواست شود. همچنین در زمان وجود علائم بیماری کبدی یا استخوانی درخواست می شود.

علائم و نشانه های درگیری کبد شامل :

  • خستگی و ضعف
  • از دست دادن اشتها
  • تهوع و استفراغ
  • تورم و یا درد شکمی
  • یرقان (زردی)
  • ادرار تیره، مدفوع روشن یا سفید
  • خارش

برخی از علائم بالینی که اشاره یه یک اختلال استخوانی می کنند شامل :

  • درد استخوانی و یا مفصلی
  • شکستگی فراوان استخوان
  • بدشکلی استخوان

 

تفسیر نتایج آزمایش ALP یا آلکالین فسفاتاز چگونه می باشد ؟

ALP افزایش یافته معمولاً به معنای آن بوده که کبد آسیب دیده و یا فعالیت سلول های استخوانی افزایش یافته است. به طور معمول در صورتی که تست های کبدی دیگر مثل بیلی روبین، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) یا آلانین آمینوترانسفراز (ALT) هم افزایش داشته باشند، ALP افزایش یافته مربوط به کبد می باشد. در صورتی که سطوح تست GGT و تست نوکلئوتیداز-5’ نیز افزایش نشان دهند، بنابراین ALP افزایش یافته به احتمال زیاد به خاطر بیماری کبدی می باشد. در صورتی که نتیجه ی هر دو دسته ی تست های بالا نرمال باشند، پس ALP افزایش یافته به احتمال زیاد به خاطر شرایط استخوانی فرد خواهد بود. به همین ترتیب، اگر سطح کلسیم و یا فسفر غیر طبیعی باشد، معمولاً افزایش ALP مربوط به استخوان می باشد.

در صورتی که از علائم بالینی و یا تست های روتین مشخص نباشد که منبع ALP افزایش یافته مربوط به کبد است یا استخوان، می توان از تست ایزوآنزیم های ALP برای افتراق میان ALP کبد و استخوان استفاده کرد.

ALP در بیماری کبدی

نتایج ALP معمولاً همراه با تست های دیگری برای بیماری کبدی بررسی می شود. در برخی از انواع بیماری کبدی مثل هپاتیت، معمولاً ALP کمتر از AST و ALT افزایش نشان می دهد. زمانی که مجاری صفراوی مسدود شده باشند (معمولاً توسط سنگ های صفراوی، زخم های ناشی از سنگ های صفراوی قبلی و یا جراحی و یا توسط سرطان ها)، ALP و بیلی روبین می توانند بسیار بیشتر از AST یا ALT افزایش نشان دهند. همچنین ALP می تواند در سرطان کبد افزایش نشان دهد.

ALP در بیماری استخوان

در برخی از بیماری های استخوانی مانند بیماری پاژه که استخوان ها بزرگتر و دفرمه شده و یا در سرطان های خاصی که متاستاز به استخوان داده باشد، سطح ALP می تواند افزایش داشته باشد. در صورتی که شخص به صورت کامل برای بیماری پاژه درمان شده باشد، آن وقت سطوح ALP در طول زمان کاهش یافته یا به مقدار نرمال بازمی گردد. اگر فرد مبتلا به سرطان استخوانی یا کبدی به درمان پاسخ دهد، سطوح ALP باید کاهش داشته باشند.

افزایش متوسط ALP می تواند نتیجه ی شرایطی چون لنفوم هوچکین (Hodgkin’s lymphoma)، نارسایی احتقانی قلب (congestive heart failure)، کولیت اولسرلتیو (ulcerative colitis) و برخی از عفونت های باکتریایی می باشد.

سطوح پایین ALP می تواند به طور موقت پس از انتقال خون یا جراحی بای پس قلب (heart bypass surgery) دیده شود. فقر روی یا کمبود روی (Zinc deficiency) می تواند باعث سطوح کاهش یافته گردد. اختلال ژنتیکی نادر متابولیسم استخوان به نام هیپوفسفاتازیا (Hypophosphatasia) می تواند باعث کاهش شدید و طولانی مدت سطوح ALP گردد. سوء تغذیه و یا کمبود پروتئین و همچنین بیماری ویلسون (Wilson disease) می توانند علت های احتمالی برای ALP کاهش یافته باشند.

 

نکته ی دیگری هست که باید در مورد تست ALP یا آلکالین فسفاتاز بدانم ؟

بارداری می تواند سطوح ALP را افزایش دهد. همچنین افزایش موقت ALP در شکستگی های در حال التیام دیده می شود. کودکان و نوجوانان به صورت طبیعی دارای سطح بالاتری از ALP نسبت به بزرگسالان بوده و این به خاطر رشد استخوان هایشان می باشد. ALP اغلب طی جهش های رشد که در سنین متفاوت پسرها و دخترها اتفاق می افتد، افزایش زیادی خواهد داشت. برخی از داروها می توانند بر سطوح ALP تأثیر کذارند برای مثال قرص های ضد بارداری می توانند سطوح ALP را کاهش دهند در صورتی که داروهای ضد صرع (antiepileptics) می توانند باعث افزایش سطوح ALP گردند.

 

آزمایش های دیگری که برای ارزیابی اختلالات کبدی استفاده می شود کدام اند ؟

چندین تست کبدی رایجی که به اندازه گیری دیگر آنزیم های یافت شده در سلول های کبدی می پردازند شامل آلانین آمینوترانسفراز (ALT) و آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) می باشد. همچنین تست بیلی روبین (ماده ای که از شکستن گلبول های قرمز تولید شده و توسط کبد از بدن حذف می شود) نیز می تواند درخواست گردد. گاهی اوقات این تست ها (همراه با تست های آلبومین و پروتئین توتال) در پانل کبدی درخواست می شوند. تست های دیگری که ممکن است به تنهایی و یا به عنوان بخشی از پانل کبدی برای یافتن و یا بررسی بیماری کبدی درخواست شوند شامل : تست GGT (یا تست گاما گلوتامیل ترانسفراز gamma-glutamyl transferase)، تست LDH (یا تست لاکتات دهیدروژناز lactate dehydrogenase) و تست PT (یا زمان پروترومبین prothrombin time) می باشند.

 

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به بیماری کبدی و یا آسیب کبدی هستند ؟

برخی از افرادی که در معرض خطر بیماری کبدی هستند شامل :

  • افرادی که در معرض ویروس های هپاتیت قرار دارند
  • افراد الکلی
  • افرادی مصرف کننده ی داروهای دارای سمیت کبدی و یا افراد در معرض توکسین ها و سموم کبدی
  • افراد چاق، مبتلا به سندروم متابولیک یا مقاومت به انسولین
  • افراد مبتلا به نارسایی احتقانی قلب
  • افراد مبتلا به یک اختلال ژنتیکی که بر کبد آن ها تأثیر می گذارد مانند بیماری ویلسون یا هموکروماتوز (hemochromatosis).

 

تست های آزمایشگاهی دیگری که در صورت ابتلای فرد به اختلالات استخوانی انجام می شود، کدام اند ؟

بر اساس علت، شرایط فرد ممکن است توسط تست های دیگری تشخیص و یا بررسی شود که این تست ها شامل تست کلسیم، تست فسفر، تست هورمون پاراتیروئید، تست ویتامین D و یا مارکرهای استخوان (گروهی از تست ها که برای اندازه گیری ساخت استخوان و تجزیه و بازجذب دوباره مواد استخوانی استفاده می شوند) می باشند.

مطالب مرتبط :

تست ALT یا SGPT

تست AST یا SGOT

تست ایزوآنزیم استخوان ALP

ترجمه شده از سایت Labtestsonline دات ارگ توسط Moein برای وب سایت آزمایشگاه اطلس

Last Update : November 2018

 

درباره MOEIN

به وب سایت آزمایشگاه اطلس خوش آمدید ^_^

حتما ببینید

روش تست RPR

روش تست RPR در این مقاله با روش تست RPR، اصول، نحوه ی تفسیر و …

error: Content is protected !!